Կայծակ: Երկու տարանուն լիցքերով լիցքավորված մարմինները մոտեցնելիս առաջանում է կայծ, և ճայթուն է լսվում: Այս երևույթն անվանում են էլեկտրական պարպում: Յուրաքանչյուրս երկնակամարի վրա տեսել ենք կայծակի բռնկումը և լսել ենք որոտի խլացուցիչ ձայնը: Կայծակի երկարությունը հասնում է մի քանի կիլոմետրի: Կայծային պարպման ժամանակ առաջանում է ձայնային ալիք՝ որոտ:
Կայծակը բնության ահեղ երևույթներից է, և նրա հարվածը խիստ վտանգավոր է: Այն ավելի հաճախ հարվածում է Երկրի մակերևույթից վեր խոյացող առարկաներին, առանձին շինություններին, միայնակ ծառերին, կենդանիներին և մարդկանց: Շենքերը կայծակի հարվածից պաշտպանում են հատուկ սարքերի՝ շանթարգելի օգնությամբ: Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով: Ձողի վերին՝ սրածայր մասը պաշտպանվող շենքից բարձր է: Ձողի ստորին մասին զոդակցում են պղնձյա թիթեղ, որը թաղում են հողի մեջ (հողակցում): Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը: Եթե փոթորկի ժամանակ գտնվում ենք բաց երկնքի տակ կամ բաց տարածքում, կայծակից պաշտպանվելու համար պետք է հեռու մնալ երկնասլաց առարկաներից, մետաղյա շինություններից, միայնակ ծառերից, խոտի դեզերից և ժայռերից: Փոթորկի ժամանակ շատ կարևոր է ոչ միայն տեղանքի ճիշտ ընտրությունը, այլև մարմնի ճիշտ կեցվածքը: Վտանգավոր է պառկելը: Կարող եք տուժել ոչ թե անմիջական հարվածից, այլ գետնի էլեկտրական դաշտից, որն առաջանում է, երբ կայծակը հարվածում է մոտական ծառին կամ այլ բարձրադիր առարկայի:
Հարցեր՝ 1.Ինչպե՞ս է առաջանում կայծակը: Ի՞նչ է որոտը: Կայծակ: Երկու տարանուն լիցքերով լիցքավորված մարմինները մոտեցնելիս առաջանում է կայծ, և ճայթուն է լսվում: Այս երևույթն անվանում են էլեկտրական պարպում: Յուրաքանչյուրս երկնակամարի վրա տեսել ենք կայծակի բռնկումը և լսել ենք որոտի խլացուցիչ ձայնը: Կայծակի երկարությունը հասնում է մի քանի կիլոմետրի: Կայծային պարպման ժամանակ առաջանում է ձայնային ալիք՝ որոտ: 2. Ի՞նչ է շանթարգելը, և ինչպե՞ս է այն շինությունները պաշտպանում կայծակի հարվածից: Շենքերը կայծակի հարվածից պաշտպանում են հատուկ սարքերի՝ շանթարգելի օգնությամբ: Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով: Ձողի վերին՝ սրածայր մասը պաշտպանվող շենքից բարձր է: Ձողի ստորին մասին զոդակցում են պղնձյա թիթեղ, որը թաղում են հողի մեջ (հողակցում): Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը: 3. Կայծակի ժամանակ ինչպե՞ս պետք է վարվեք, եթե հայտնվել եք բաց տարածքում: Եթե փոթորկի ժամանակ գտնվում ենք բաց երկնքի տակ կամ բաց տարածքում, կայծակից պաշտպանվելու համար պետք է հեռու մնալ երկնասլաց առարկաներից, մետաղյա շինություններից, միայնակ ծառերից, խոտի դեզերից և ժայռերից: Փոթորկի ժամանակ շատ կարևոր է ոչ միայն տեղանքի ճիշտ ընտրությունը, այլև մարմնի ճիշտ կեցվածքը: Վտանգավոր է պառկելը: Կարող եք տուժել ոչ թե անմիջական հարվածից, այլ գետնի էլեկտրական դաշտից, որն առաջանում է, երբ կայծակը հարվածում է մոտական ծառին կամ այլ բարձրադիր առարկայի:
Էլեկտրական լիցքերը կարող են ոչ միայն կուտակվել, այլև շարժվել, տեղափոխվել: Դրանք կարող են տեղաշարժվել միայն էլեկտրականության հաղորդիչներով:
Էլեկտրականության հաղորդիչներ են. մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։ Ոչ հաղորդիչներ կամ մեկուսիչներ են. ապակին, չոր փայտը, ռետինը, մարմարը և այլն։ Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:
Էլեկտրական հոսանքի շնորհիվ են լուսավորվում քաղաքներն ու գյուղերը, ջեռուցվում բնակարանները: Էլեկտրական հոսանքով են աշխատում բազմաթիվ կենցաղային սարքեր:
Էլեկտրական հոսանքի առաջացման համար անհրաժեշտ են հոսանքի աղբյուրներ և հաղորդալարեր, որոնց միջոցով էլեկտրական հոսանքն էլեկտրակայաններից մեր բնակարաններ կհասնի: Որոշ կենցաղային սարքերի, օրինակ` ձեռքի լուսարձակի, հեռակառավարման վահանակի, հաշվիչի աշխատանքի համար օգտագործում են գալվանական տարրեր, ավտոմեքենաներում` կուտակիչներ:
Էլեկտրակայանները, գալվանական տարրերը, կուտակիչները կոչվում են հոսանքի աղբյուրներ:
Ի՞նչ է էլեկտրական հոսանքը: Հաղորդիչներով լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումը, որի արդյունքում տեղի է ունենում լիցքի տեղափոխություն, կոչվում է էլեկտրական հոսանք:
Ի՞նչ կանոններ պետք է պահպանել էլեկտրական հոսանքից օգտվելիս: Կարող ես պատմել տեսանյութի տեսքով: Էլեկտրական հոսանքից օգտվելիս պետք է հնարավորինս հեռու կանգնել դրանից, որպեսզի չհոսանքահարվես։
Ո՞ր նյութերն են էլեկտրականության հաղորդիչներ: Մետաղները, գրաֆիտը, մարդու և կենդանիների մարմինները, խոնավ հողը և այլն։
Պետք է, անտեսելով տասնորդական կոտորակի ստորակետը, կատարել բնական թվերի բաժանում և քանորդում ստորակետ դնել, հենց որ ավարտվի տասնորդական կոտորակի ամբողջ մասի բաժանումը։
Մի տասնորդական կոտորակը մեկ ուրիշ տասնորդական կոտորակի բաժանելու համար պետք է նախ բաժանելիի և բաժանարարի ստորակետները դեպի աջ տեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի թվանշան որ ստորակետից հետո կա բաժանարարում, ապա կատարել բաժանում բնական թվի։
Однажды, в конце весны 1505 года, был тихий, тëплый и туманный день. Солнце просвечивало сквозь облака тусклым светом, с тенями нежными, тающими как дым. Это был любимый свет Леонардо. Он утверждал, что этот свет даëт особенную прелесть женским лицам.
«Неужели не придëт?» – думал он о той, чей портрет писал почти три года, с небывалым для него постоянством и усердием.
Он приготовил мастерскую для еë приëма. Джиованни, ученик Леонардо, украдкой следил за ним и удивлялся тревоге ожидания, почти нетерпению, которые были несвойственны всегда спокойному учителю. Всë было готово, а она всë ещë не приходила. Джиованни видел, как увеличивалась нетерпеливая тревога учителя. Вдруг Леонардо насторожился. И Джиованни, хотя сам ничего ещë не слышал, по лицу учителя понял, что это – она. Сначала со смиренным поклоном вошла монахиня Камилла, которая жила у неë в доме. Вслед за Камиллою вошла та, которую здесь ожидали все, – женщина лет тридцати, в простом тëмном платье, с прозрачно-тëмной дымкой, опущенной до середины лба, – мона Лиза Джиоконда. В течение трëх лет при каждом еë появлении Джиованни испытывал удивление, подобное страху, как перед чем-то призрачным (երևութական). Иногда объяснял он это чувство тем, что привык видеть еë лицо на портрете, а искусство учителя так велико, что живая мона Лиза кажется ему менее естественной, чем изображëнная на полотне. Но тут было и что-то другое, более таинственное. Ему казалось, что не только изображëнная на портрете, но и сама живая мона Лиза становится всë более и более похожей на Леонардо да Винчи. И главная сила сходства заключалась не столько в самих чертах, сколько в выражении глаз и в улыбке. Он вспоминал с необъяснимым удивлением, что эту же самую улыбку видел на многих других лицах, которые писал, рисовал и лепил учитель, ещë не зная моны Лизы, – как будто всю жизнь, во всех своих созданиях, искал он отражение собственной прелести и наконец нашëл в лице Джиоконды. Порой, когда Джиованни долго смотрел на эту общую их улыбку, ему становилось жутко, почти страшно, как перед чудом: действительность казалась сном, сон – действительностью. Казалось, будто мона Лиза была не живой человек, а существо, подобное призракам, вызванное волей учителя. Мона Лиза смотрела с улыбкою, полною тайной, как тихая вода, совершенно прозрачная, но такая глубокая, что сколько бы ни смотрел, дна не увидишь.
1․ Опишите женщину, которую ожидал Леонардо (по тексту). Внимательно рассмотрите портрет моны Лизы Джиоконды и опишите эту женщину. Мона Лиза была одета в чёрное и улыбалась, а её улыбка символизировала спокойствие.
Какие чувства испытывал Джиованни при появлении этой женщины? Сюрприз
В чём заключалась сила сходства изображённой на портрете моны Лизы и Леонардо? мир и радость
Что вы знаете о Леонардо да Винчи? Леонардо да Винчи был известным ученым и художником. Он прославился своими научными исследованиями, открытиями и картинами.
Часть 2.
В это время Леонардо должен был покинуть Флоренцию. Он думал о Джиоконде. Бывали мгновения, когда Леонардо радовался еë призрачной прелести, несуществующей и более действительной, чем всë, что есть. Но бывали и другие минуты, когда он чувствовал еë живую красоту. Мона Лиза не была одной из тех женщин, которых в те времена называли «учëными героинями». Никогда она не высказывала своих книжных знаний.
Только случайно он узнал, что она читает по-латыни и по-гречески. Она говорила и держала себя так просто, что многие считали еë неумною. На самом деле у неë было то, что глубже ума, особенно женского, – вещая мудрость. У неë были слова, которые вдруг делали еë родной ему, близкою, ближе всех, единственною, вечною подругою и сестрою. На следующий день мона Лиза пришла к нему в мастерскую в обычное время. День был солнечный, ослепительно-яркий.
В мастерской царил тот нежный свет, который придавал еë лицу наибольшую прелесть. Он работал молча, сосредоточенно, в совершенном спокойствии, забыв о предстоящей разлуке, как будто не было для него ни прошлого, ни будущего, и время остановилось. Как будто всегда она сидела так и будет сидеть перед ним, со своею тихою, странною улыбкою. – Вы уезжаете завтра? – проговорила Джиоконда. – Нет, сегодня вечером. – Я тоже скоро уеду, – сказала она. Он взглянул на неë пристально, хотел что-то сказать, но промолчал: догадался, что она уезжает, чтобы не оставаться без него во Флоренции. – Мой муж, – продолжала мона Лиза, – едет по делам в Каламбрию, месяца на три, до осени, я упросила его взять меня с собою. – На сегодня довольно, – сказал Леонардо и бросил кисть. – Вы никогда не кончите портрета? – Отчего же? – возразил он поспешно, точно испугавшись. – Разве вы больше не придëте ко мне, когда вернëтесь? – Приду. Но, может быть, через три месяца я буду уже совсем другая и вы меня не узнаете. Вы же сами говорили, что лица людей, особенно женщин, быстро меняются…
– Я хотел бы кончить, – произнëс он медленно, как будто про себя. – Но не знаю. Мне кажется иногда, что того, что я хочу, сделать нельзя… – Нельзя? – удивилась она. – Я, впрочем, слышала, что вы никогда не заканчиваете картины, потому что стремитесь к невозможному… Она встала и молвила просто, как всегда: – Ну что же, пора. Прощайте, мессэр Леонардо. Счастливого пути. Он поднял на неë глаза. Мона Лиза улыбалась ему прежнею тихою и ясною улыбкою. Но теперь ему казалось, что эта тишина и ясность подобны тем, какие бывают в улыбке мëртвых. Сердце его пронзила бесконечная, нестерпимая жалость.
Мона Лиза протянула руку, и он молча поцеловал эту руку, в первый раз с тех пор, как они друг друга знали. – Да сохранит вас Бог, – сказала она всë так же просто. Когда он пришëл в себя, еë уже не было. Кругом была мëртвая тишина, которая как бы напоминала о тëмной, одинокой старости, о невозвратимости прошлого. А спустя три месяца Леонардо узнал, что на обратном пути, в маленьком глухом городке, мона Лиза Джиоконда умерла.
Какой представляется вам мона Лиза Джиоконда? Я сравниваю Мону Лизу с тихим и мирным человеком.
Охарактеризуйте её. Он счастливый, улыбчивый, тихий и спокойный.
Почему предстоящая разлука была так тяжела для них? Потому что Мона Лиза собиралась оставить его на месяц.
Как вы думаете, к чему стремился Леонардо? Да Винчи стремился завершить картину великолепно.
Какие предчувствия терзали Леонардо и мону Лизу? Предчувствие отъезда мону Лизу и Леонардо терзали предчувствие отъезда․
