Բարեկենդանի ծես

Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Բարեկենդան բառը կազմված է բարի և կենդանություն բառերից, գրաբարում/հին հայրենեում/ նշանակել է ուրախություն:

Տոնը կապ է ունեցել գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանը ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդ ունեին: Ու մարդիկ մաղթում էին միմյանց` բարի կենդանություն: Տոնին պատրաստվում և մասնակցում էին բոլորը` մեծ, թե փոքր: Երկու- երեք օր առաջ կանայք և տղամարդիկ դադարում էին աշխատել , զանազան խաղեր էին խաղում, զվարճանում երեխաների պես: Հավաքվում էին մեծ ու փոքր, մի կողմ էին դրվում պետական կամ եկեղեցական օրենքները, ամեն մարդ առանց քաշվելու ասում էր իր խոսքը: : Բարեկենդանի երեկոն բարեկամներն ու հարազատները միասին էին անցկացնում: Կուշտ ուտում էին ու խմում, քանզի առջևում յոթշաբաթյա պասն էր: Ամենավերջում ուտում էին ձու` բերանը կողպելու համար, որպեսզի Զատիկին դարձյալ ձվով այն բանան։Բուն Բարեկենդանի նախորդ օրը՝ շաբաթ երեկոյան, ժամերգության ընթացքում եկեղեցու խորանի վարագույրը քաշվում է, խորանը ծածկվում է և այսպես շարունակվում է քառասունօրյա պասի ընթացքում: Պասի ժամանակ մատուցվում է փակ պատարագ. ամուսնություններ տեղի չեն ունենում, արգելվում է մատաղ անել, մինչ թույլատրվում է մկրտություն և նշանդրեք կատարել:Բարեկենդանը այնքան սիրված, ժողովրդական, սպասված տոն էր, որ հայ ժողովրդի կողմից այն ընկալվել է որպես ամենաազգային (հայոց ազգի օրեր), ինչպես նաև ամենաերջանկաբեր տոնը, խրախճանք, ճոխ և առատ ուտելիքներ վայելելու օր:

Կերպարանափոխված կամ դիմակավորված խմբերով զվարճախաղերը և թատերական ներկայացումները Բարեկենդանի առավել սիրված հանդիսություններն էին: Դրանց մասնակցում էին թե երեխաները, թե մեծահասակները:

Արտաքինը պիտի հնարավորին չափ ծիծաղաշարժ լիներ, դեմքերին դնում էին ծիծաղելի դիմակներ կամ մուր, ալյուր քսում, ածուխով ներկում: Երեխաները տեսարան էին ներկայացնում գյուղի կյանքից կամ խաղում էին որևէ սրամիտ սյուժե:

Զվարճախաղերից առավել  տարածված էին վեգը,  ընկուզախաղերը և Ճոճախաղերը: Երեխաները գետնին փոքրիկ փոսեր են փորում, ապա հերթով մեկը մյուսի հետևից ընկույզը գլորում այնպես, որ առանց նշանակված գծից շեղվելու ընկույզն ընկներ մի փոսի մեջ: Հաջողվածը բոլոր գլորած ընկույզները յուրացնում էր:

Բարեկենդանի խոհանոց

Բարեկենդանին նախապատվությունը տրվում է մսեղենի,կաթնեղենի առատությանը: Տավարի, ոչխարի և թռչնեղենի մսից պատրաստում էին զանազան ճաշատեսակներ: Առաջին օրերին պատրաստում էին մեծ քանակությամբ գաթա ու հալվա: Երեկոյան ուտում էին կաթնապուր, մածուն, խաշած ձու:

https://youtube.com/watch?v=MHFS6hcWxBw%3Ffeature%3Doembed

Ածական անուն

216. Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ինչպիսի՞ հարցին պատասխանող մի քանի բառեր ավելացրո՛ւ (աշխատիր չկրկնել):

Օրինակ՝
քարե, բարձր, երկհարկանի, բնակելի, գեղեցիկ տուն:


Քույր, եղբայր, մայր, հայր, տատիկ, պապիկ:

Բարի, հոգատար, երջանիկ, գեղեցիկ, մեծ քույր։
Չար, փոքր, քաջ, անբախտ, բարձրահասակ եղբայր։
Հոգատար, սիրուն, ցածրահասակ, զվարթ մայր։
Բարձրահասակ, անվախ, խիստ, խելացի հայր։
Ծեր, ցածրահասակ, բարի, հոգատար, տատիկ։
Ծեր, խելացի, կաղ, բարի, բարձրահասակ պապիկ։

217.Տրված գոյականներին ածանցներ ավելացրո՛ւ, որ ածականներ դառնան:

սիրտ-անսիրտ
վախ-անվախ
քար-քարոտ
մայր-մայրենի
երկինք-երկնային
արև-արևային
փայտ-փայտե
լեռ(ն)-լեռնային
փողոց-փողոցային
երկաթ-երկաթե
օդ-անօդ, օդային
ծաղիկ-ծաղկային
եղբայր-եղբայրական
ոսկի-ոսկե
արծաթ-արծաթե
ծով-ծովային
Ամերիկա-ամերիկյան
Ֆրանսիա-ֆրանսիական
Գերմանիա-գերմանական

218. Ընդգծված ածականները տեքստից հանի՛ր: Ի՞նչ փոխվեց:
            Ըմբշամարտը մարդկությանը ծանոթ է հնագույն ժամանակներից: Այն լայն տարածում ուներ դեռևս Հին Հունաստանում: Այնտեղ դա օգտագործվում էր որպես ուժեղճկունհաստատակամ մարդ դաստիարակելու միջոց: Ըմբշամարտը հունական օլիմպիադաների անբաժանելի մասն էր:

        Ըմբշամարտը մարդկությանը ծանոթ է ժամանակներից: Այն  տարածում ուներ դեռևս  Հունաստանում: Այնտեղ դա օգտագործվում էր որպես հաստատակամ մարդ դաստիարակելու միջոց: Ըմբշամարտը օլիմպիադաների անբաժանելի մասն էր:

219. Ընդգծված ածականները տեքստից հանի՛ր:
Համեմատի՛ր. տրվա՞ծ, թե՞ ստացված տեքստում է վերաբերմունք արտահայտված:

            Ասում են, թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է, այդ վայրենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին խղճո՞ւմ է: Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է առաջանում: Այդ սուտկեղծավոր լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»:

    Ասում են, թե կոկորդիլոսն իր զոհին ուտելուց հետո արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է, այդ կոկորդիլոսը զոհին խղճո՞ւմ է: Մարդիկ ասում են, որ կերածը մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող հեղուկ է առաջանում: Այդ սուտ լացը նկատի ունեն, երբ մեկի մասին ասում են, թե «կոկորդիլոսի արցունք է թափում»:

Թվական անուն

228. Տրված բառակապակցություններից ամեն մեկի իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ի՞նչ է ցույց տալիս -սուն ածանցը:

երեք տասնյակ-երեսուն
չորս տասնյակ-քարասուն
հինգ տասնյակ-հիսուն
վեց տասնյակ-վաթսուն
յոթ տասնյակ-յոթանասուն
ութ տասնյակ-ութսուն
ինը տասնյակ-ինըսուն

229. Զննի՛ր տրված բառաշարքերը և փորձի՛ր պարզել, թե բաղադրյալ թվականներից որո՞նք կից (միասին) գրություն ունեն, և որո՞նք՝ հարադիր (աոանձին):

Ա. Տասնյոթ, քսաներեք, երեսունմեկ, քառասունվեց, հիսունչորս, վաթսունինը,             յոթանասունհինգ, ութսուներկու, իննսունինը:

Բոլոր երկնիշ թվերը գրվում են միասին։

Բ. Հարյուր մեկ, երկու հարյուր քսանվեց, հինգ հազար վեց հարյուր երեսունյոթ, չորս միլիարդ ինը միլիոն յոթ հարյուր հազար վեց հարյուր յոթանասունյոթ և այլն:

Բոլոր թվերը բացի երկնիշ ու միանիշ թվերից, գրվում են առանձին։

230. Տրված թվականները գրի՛ր բառերով:
65-վաթսունհինգ
48-քառասունութ
107-հարյուրյոթ
93-ինսուներեք
6087-վեց հազար ութսունյոթ
4321-չորս հազար երեք հարյուր քսանմեկ
786-յոթ հարյուր ութսունվեց

231. Պարզի՛ր, թե ինչպե՞ս է գրվում ինը:
— Ինն անգամ վաթսո՞ւն,- կրկնեց նա:
            Ինը տարի է՝ ընկերություն ենք անում:
            Ինը քսանից տասնմեկոiվ է փոքր:
            Երկուսին գումարած ութ՝ ինը կլինի՞:
            Ինն ես ասում, բայց երկուսին գումարած ութ՝ տասը կլինի:
            Ինն ինչի՞ց է մեծ:
            Իննսուն տարի՞ է տևել այդ պատերազմը, թե՞ հարյուր:
            Տատս իննսունմեկ տարեկան է:

Շարահյուսություն

339. Նախադասությունն ընդարձակի՛ր՝ փակագծում տրված հարցին պատասխանող մի քանի բառ կամ բառակապակցություն ավելացնելով: Դրանք և, ու, կամ բառերով կապի՛ր կամ ստորակետով բաժանի՛ր:

            Օրինակ՝
Նա շատ է ճամփորդել: (ինչո՞վ) — Նա գնացքով, նավով ու օդանավով շատ է ճամփորդել:

Օդում տեսավ: (ինչե՞ր)
Օդում օդապարիկ, ինքնաթիռ և ուղղաթիռ տեսավ։

Բազմագույն ու բազմաբույր ծաղիկներ կան: (որտե՞ղ)
Դաշտերում, լեռներում ու սարերում բազմագույն ու բազմաբույր ծաղիկներ կան:

Հինգ րոպե առաջ դուրս եկան: (ովքե՞ր)
Հինգ րոպե առաջ դուրս եկան տղաները կամ աղջիկները։

Վաղուց դեղին են: (ինչե՞րը)

Խնձորները և տանձերը վաղուց դեղին են։

340. Նախադասությունն ընդարձակի՛ր՝ փակագծում տրված հարցին պատասխանող մի քանի բառ կամ բառակապակցություն ավելացնելով: Դրանք և, ու, կամ բառերով կապի՛ր կամ ստորակետով բաժանի՛ր:

            Այդ անգամ բազմաթիվ երեխաներ (ինչերի՞ն) ներկա եղան:
Բազմաթիվ երեխաներ ելույթներին ու համերգներին ներկա եղան:
            Փորձարարը (ո՞ւմ) խնդրեց, որ մոտենան:
Դասատուներին և մեծահասակներնին խնդրեց, որ մոտենան:
            (Ինչպիսի՞) մետաղը ինձ շատ էր զարմացրել:
Մեծը ինձ շատ էր զարմացրել:
            Մաթեմատիկան (ինչպիսի՞) գիտություն է:
Լավ և արդյունավետ գիտություն է։
            (Ե՞րբ) հանդիպում եմ նրան ու ինձ հետաքրքրող հարցեր տալիս:
Երեկ ու երեկ չե առաջին օրը ինձ հարց էր տալիս:
            (Որտե՞ղ) ես շատ բան իմացա դրանց մասին:
Դպրոցում կամ բակում ես իմացա։

Весенний дневник

Вовка решил написать рассказ о весне. Но с чего начать? Об этом он не знал.
– Мама, когда весна придёт? – спросил Вовка.
– Скоро. А ты наблюдай. Выбери что-нибудь одно: деревья или птиц, или наш двор, – сказала мама.
– Мы вчера снежную бабу во дворе слепили. Я за ней буду наблюдать, –сказал Вова.
– Вот и хорошо, – сказала мама, – наблюдай за ней и записывай в дневник, что с ней происходит. Придёт весна, а ты первый об этом узнаешь. Вова начал записывать: „Шестое марта. Сколько раз смотрел в окно – ничего нового. А снежная баба как стояла, так и стоит”.
– Восьмое марта. У снежной бабы выпала из рук метла.
– Десятое марта. Когда пошёл погулять, то заметил, что у снежной бабы отвалился нос-морковка.
– Четырнадцатое марта. С утра солнышко выглянуло. Когда я вышел во двор, то заметил, что голова у снежной бабы стала меньше.
– Двадцать первое марта. Снег растаял. А от снежной бабы осталась только большая лужа. На этом дневник кончается. А почему, вы, наверное, сами догадались. Наступила весна.

1. Составь 5 вопросов к тексту
1․ О чем рассказ, которую написал Вовка?
2. Что вчера они слепили?
3. В катором чесле Вовка начал писать своего в дневник?
4. В катором чесле Вовка заметил, что снежная баба отложила метлу.
5. В катором чесле Вовка заметил, что нос у снежная бабы упал на пол.

2. Выполни упражнение. Выбери правильный вариант.

Это красивая улица а) море; б) улица; в) городЭто плохой фильм а) фильм; б) книга; в) вино
Это высокое здание а) дом; б) девушка; в) зданиеЭто интересный человек а) экскурсия; б) человек; в) кино
Это дорогой костюм а) машина; б) костюм; в) кафеЭто хороший компьютер а) женщина; б) фото; в) компьютер
Это тёплое пюре а) вода; б) пюре; в) вечерЭто чёрная кошка а) телефон; б) кошка; в) пианино
Это умная собака а) режиссёр; б) собака; в) киноЭто молодой юрист а) юрист; б) дерево; в) спортсменка
Это маленький телевизор а) рыба; б) яблоко; в) телевизорЭто дешёвое кафе а) ресторан; б) книга; б) кафе
Это цветное фото а) словарь; б) фото; в) картинаЭто горячий чай а) чай; б) какао; в) вода
Это холодная вода а) море; б) вечер; в) водаЭто большая площадь а) площадь; б) парк; в) окно
Это старое пальто а) аудитория; б) пальто; в) альбомЭто глупая фраза а) фраза; б) юмор; в) предложение
Это вишнёвый торт а) дерево; б) юбка; в) тортЭто коричневый шкаф а) шкаф; б) ваза; в) пальто
Это низкий диван а) здание; б) диван; в) ёлкаЭто жёлтое такси а) сумка; б) такси; в) цвет
Это синее небо а) тетрадь; б) зонт; в) небоЭто новый район а) комедия; б) район; в) слово
Это громкая музыка а) музыка; б) диск ; в) местоЭто тихий сад а) сад; б) станция; в) время

Найдите лишнее слово.

а) шуба а) носки
б) сарафан б) чулки
в) пальто в) рубашка
г) куртка г) колготки

Дополните диалог.
Анаит: Какая сегодня погода?
Мама: Сегодня очень холодно. Оденься потеплее.
Анаит: А что надеть?
Мама: Надень свитер, шарф, сопоги, куртка, чулки…

Домашнее задание «Весенний дневник» читать, рассказывать

Սերմնացան, ուսումնասիրում ենք բույսերի աճը

Նպատակ:

  • Ուսումնասիրել սերմերի ծլման գործընթացը։
  • Պարզել, թե որ պայմաններում բույսերը ավելի լավ են աճում։
  • Հետևել բույսի աճի փուլերին

Անհրաժեշտ պարագաներ`

  • Սերմեր- ծաղկի, կանաչիների, հատիկավորների
  • Պլաստիկե փակվող տարաներ
  • Հող
  • Ջուր
  • Լուսավոր և մութ միջավայր

Ընթացքը`

  1. Սերմնացան
    • Պլաստիկե տարայի մեջ լցրեք հող
    • Ցանեք սերմերը հողի վրա համաչափ և ծածկեք հողի բարակ շերտով
    • Ջրեք մի փոքր, որպեսզի միջավայրը խոնավ մնա։
  2. Տարբեր պայմանների փորձարկում
    • Մի մասը տեղադրեք արևի տակ, մյուսը՝ մութ տեղում։
    • Մի մասը ջրեք կանոնավոր, մյուսին՝ քիչ կամ ոչ մի ջուր մի տվեք։
    • Կարող եք փորձարկել տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններ։
    • Դիտարկումներ
    • Ամեն օր գրանցեք սերմերի ծլման արագությունը։
    • Նկատեք, թե որ պայմաններում սերմերը ավելի լավ են աճում։
  3. Արդյունքը`
    • Պատրաստեք տեսանյութ ձեր աշխատանքի մասին, կամ ներկայացրեք նկարաշարով